Waarom je je soms anders voelt dan je je gedraagt

Je zit in een vergadering, knikt instemmend, maakt een grap op het juiste moment, en van buitenaf lijkt alles in orde. Van binnen is er iets heel anders aan de hand. Een stem die zegt dat je het hier niet mee eens bent. Een vermoeidheid die je al dagen met je meedraagt. Een twijfel over of je hier eigenlijk wel wilt zitten. En toch doe je mee alsof er niks is. Als je dat herkent, ben je gewoon mens.

De kloof tussen wat je voelt en hoe je je gedraagt is een van de meest menselijke ervaringen die er zijn. En tegelijk een van de meest verwarrende. Want als jij jezelf anders presenteert dan je bent, wie ben je dan eigenlijk? Degene die glimlacht of degene die daarachter zit?

Waarom die kloof er is

Gedrag is altijd deels een reactie op de omgeving. Je leest de situatie, je voelt aan wat er van je verwacht wordt, en je past je daarop aan. Zonder dat sociale vermogen zou samenleven onmogelijk zijn.

Maar aanpassen kost ook iets. Als je je gedrag vaak loskoppelt van wat je voelt, merk je het signaal van je eigen gevoel steeds minder. Je raakt gewend aan het masker, soms zo gewend dat je zelf niet meer weet wat eronder zit.

Er spelen vaak een paar dingen tegelijk:

• De wens om erbij te horen en de groep niet te verstoren
• De angst dat je ware reactie te veel is, of juist niet genoeg
• Een geleerde reflex uit je jeugd om bepaalde emoties te verbergen
• Een rolopvatting over hoe jij hoort te zijn op werk, in je gezin, met vrienden

Wat je type hiermee te maken heeft

Mensen verschillen in hoe ze met die spanning omgaan, en vaak zie je een vast patroon.

Iemand die herkenbaar is in De Sociale Harmoniseerder (FP5) sust onder druk, ook als hij het er niet mee eens is. De sfeer gaat voor. Het risico is dat hij zich zo aanpast dat hij zichzelf verliest en ja zegt terwijl hij nee bedoelt.

Bij De Intuïtieve Richtingzoeker (FP1) zie je iets anders. Onder druk wordt hij stiller en trekt hij zich terug. Hij houdt zijn mening voor zich en vermijdt het conflict.

De Duidelijke Richtingbrenger (FP2) gaat juist door. Hij neemt het over en werkt harder. Hij neemt snel te veel op zich en vraagt moeilijk om hulp, waardoor hij kan doorbranden.

Geen van deze patronen is fout. Ze werken wel vaak onbewust, en wat onbewust werkt, kiest niet. Het doet gewoon wat het altijd doet.

Wanneer de kloof een probleem wordt

Af en toe anders doen dan je voelt is prima. Het wordt pas een probleem als het je standaardmodus wordt. Dan merk je dingen als:

• Je voelt je na sociale situaties uitgeput zonder duidelijke reden
• Je weet niet goed meer wat je zelf wilt in een week vol afspraken
• Je bent prikkelbaar op onverwachte momenten en snapt niet waarom
• Je hebt het gevoel dat niemand je echt kent, ook de mensen dichtbij

Harder werken lost dat niet op. Het kan een signaal zijn dat de afstand tussen jouw binnenkant en jouw buitenkant te groot is geworden.

Wat helpt is niet meteen veranderen

De reflex is vaak om jezelf op te leggen dat je authentieker moet zijn. Dat je voortaan vaker nee moet zeggen, of eerlijker moet durven zijn. Maar dat werkt zelden, want het is weer een nieuwe eis aan jezelf.

Wat wel helpt is kleiner. Begin met opmerken, zonder er iets aan te doen.

Merk op wanneer je glimlacht terwijl je iets anders voelt, of ja zegt terwijl je nee denkt. Je hoeft het niet te veranderen, alleen te zien.

Als je dat een tijd volhoudt, haalt het je vaak uit de automatische piloot en geeft het je weer keuze.

En dan?

Als je begint te zien welk patroon jij hebt, komt vanzelf de vraag waar dat patroon vandaan komt, welke kracht erin zit en welke prijs je betaalt als het de regie overneemt.

Voor sommige mensen is het genoeg om er zelf mee te blijven zitten en te voelen. Anderen hebben iets nodig dat hun patroon zichtbaar maakt, los van wat ze zelf al vermoeden. Een rapport van UniqueFootprint, met meerdere lagen rond één van de acht Footprint-typen, is daar één manier voor. Zie het als een hulpmiddel om woorden te geven aan iets wat je al lang voelt.

Het begint niet met anders worden, maar met jezelf weer herkennen in wat je voelt.